Dzieje K!Chrobria w pigułce
Korporacja Akademicka Chrobria powstała 28 marca 1921 roku w Poznaniu, jako czwarta co do starszeństwa poznańska korporacja. Ojcem Korporacji został znakomity lekarz a zarazem naukowiec, „ojciec polskiej ortopedii” i naczelny lekarz Powstania Wielkopolskiego, Fil! gen. Ireneusz Wierzejewski. Założycielami stowarzyszenia było 11 studentów, zdemobilizowanych oficerów i żołnierzy z Powstania Wielkopolskiego oraz wojny polsko-bolszewickiej. Chrobracy zachowywali zażyłe stosunki z oficerami poznańskiego garnizonu, stąd Chrobria w pierwszych latach działalności dorobiła się przydomka „korporacja oficerska”.
Korporacja została przyjęta do Związku Polskich Korporacji Akademickich w 1922 roku, czynnie w nim działając do 1939 roku. Członkowie dzielili się na członków niepełnoprawnych: kandydatów i giermków oraz pełnoprawnych: rycerzy, filistrów i filistrów honoris causa. Ta gradacja członkostwa jak również tytulatura obowiązuje także współcześnie. Od reformy systemu edukacji (tzw. reformy jędrzejowiczowskiej) Koło Filistrów działało jako odrębne stowarzyszenie. K! Chrobria miała dwie córki korporacyjne: działającą przy WSH odpowiedniku dzisiejszej Akademii Ekonomicznej K! Hermesia (1926) i działającą na wydziale lekarskim Uniwersytetu Poznańskiego K! Aesculapia (1930).
Filistrami Chrobrii byli miedzy innymi: Rektor UP prof. Stanisław Dobrzycki, dr Edmund Piechocki - działacz społeczny i wykładowca WSH, ks. kanonik Edmund Majkowski - uczony i pierwszy dyrektor Muzeum Archidiecezjalnego w Poznaniu, dr Marian Kryzan - pierwszy dyrektor Urzędu Patentowego i radca miasta Poznania, dr Henryk Cetkowski - chirur ortopeda prowadzący znaną lecznicę dla kalek w Poznaniu, inż. Bogusław Dobrzycki - dyrektor w kilku regionach Kolei Państwowych, , ziemianin Józef Szyman. Kuratorem Chrobrii był silnie z nią związany Rektor Tajnego Uniwersytetu Ziem Zachodnich prof. Ludwik Jaxa-Bykowski
Członkami K! Chrobria byli głównie pochodzący z Wielkopolski studenci medycyny, farmacji i prawa. Korporacja nigdy nie zawarła żadnego kartelu, choć miała niepisany pakt wieczystej przyjaźni z K! Baltia i K! Silesia (z tą ostatnią dzieliła przez wiele lat kwaterę). Bliższe stosunki łączyły ją z obiema córkami korporacyjnymi oraz K! ZAG Wisła z Gdańska, K! Patria z Warszawy i K! Znicz ze Lwowa. Korporacja prężenie działała na gruncie poznańskim, będąc przez wiele lat ważnym członkiem Poznańskiego Koła Międzykorporacyjnego działającego w ramach ZPK!A.
Stosownie do swego statutu, Korporacja miała charakter apolityczny i awyznaniowy. Sympatie polityczne wiązały zapewne większość korporantów z ruchem narodowo-demokratycznym - część z nich była nawet zaangażowana w działalność polityczną. W samej Korporacji dawały się w związku z tym odczuć inklinacje endeckie. Z drugiej jednak strony, Ojciec Korporacji - Fil! Wierzejewski – został senatorem z ramienia BBWR. Także w przypadku konfesji, znakomita większość korporantów była wyznania rzymsko-katolickiego, a sama Korporacja brała udział w licznych uroczystościach religijnych.
Jako ciekawostkę podać można, że podczas przewrotu majowego w 1926 roku Korporacja sformowała kompanię w batalionie Legii Akademickiej i wystąpiła w obronie prawowitej władzy państwowej. Sama kompania nie dotarła jednak do Warszawy, bo w związku ze strajkiem kolejarzy utknęła pod Kutnem.
Korporacja posiadała własny zespół muzyczny, prowadziła działalność sportową, oświatową, wychowawczą i towarzyską. Każdy giermek był obowiązany przejść obowiązkowy kurs szermierki, ukończenie kursu było conditio sine qua non otrzymania barw rycerskich. W efekcie szermierze Chrobrii zdobywali wiele laurów na zawodach międzykorporacyjnych i akademickich. Korporacja działała aktywie na kanwie publicznej, biorąc udział w uroczystościach państowych czy religijnych. W Sali Białej hotelu Bazar organiznowano bale i wieczorki taneczne. Czynnie uczestniczono w pracach organizacji Opieka Polska nad Rodakami na Obczyźnie oraz pracowano na rzecz zacieśniania przyjaźni między narodami słowiańskimi, co było jednym z celów stowarzyszenia.
Korporacja nie miała własnej kwatery i korzystała z wynajmowanych lokali. W latach dwudziestych. utworzony został fundusz budowy Domu Korporacyjnego, lecz do wybuchu wojny nie zdołano uzbierać odpowiedniej sumy. Działalność Korporacji przerwał wybuch II wojny światowej. We wrześniu 1939 roku Niemcy zajęli wynajmowaną kwaterę korporacyjną i zrabowali jej mienie. Jak wspominał Fil! Józef Krzyżaniak, po zajęciu Poznania przez Niemców niektórzy Chrobracy próbowali dostać się na kwaterę by ratować insygnia korporacyjne. Stanęło przed nimi trudne zadanie. Kwaterę zajęło i obserwowało gestapo. W wychodku lokalu wisiał portret wodza Trzeciej Rzeszy, zawieszony przez korporantów, stąd śmiałków studziła myśl, iż złapanym Niemcy nie przepuszczą …
Chrobracy czynnie uczestniczyli w walce zbrojnej z oboma okupantami, w organizowaniu pomocy medycznej w okupowanym kraju i prowadzeniu tajnego nauczania. Wielu z nich przypłaciło to życiem (np. Fil! Fil! Józef Nowak, Tadeusz Sumiński - zamordowani w Katyniu, Fil! Władysław Budzyński - poległy w Powstaniu Warszawskim, Fil! Wiktor Namysł - zamordowany przez gestapo). Aktywność patriotycznie wychowanych Chrobraków w tym okresie ilustruje postać Fil! Michał Lorkiewicza, który zmarł 31 grudnia 1991 roku. Uczestnik I wojny światowej, dowódca I kompanii powstańczej w Krotoszynie w czasie Powstania Wielkopolskiego, uczestnik wojny polsko-bolszewickiej, uczestnik II wojny światowej w randze majora, jako dowódca batalionu saperów w ciągu kilku godzin nocnych zbudował most przez Bzurę, przez który zdołała przejść część Armii Poznań w kierunku na Warszawę, jeniec przez 5 lat w obozie oficerskim w Murnau, gdzie był współorganizatorem tajnego uniwersytetu, na którym wykładał prawo.
Po wojnie, szczególnie w okresie stalinowskim korporanci zostali uznani za wrogów ustroju. Spychano ich na margines życia społecznego i szykanowano. Wielu członków korporacji wyemigrowało. Niektórzy za swą działalność i poglądy zapłacili życiem ( np. w 1948 roku w komunistycznym więzieniu zmarł Fil! Ludwik Jaxa-Bykowski, w czasie wojny rektor Tajnego Uniwersytetu Ziem Zachodnich) Dokładne dane o liczbie poległych, zamordowanych i zaginionych Chrobraków z lat 1939-1956 nie są znane, można jedynie przypuszczać, iż w posiadającej tradycyjne liczny zastęp oficerów i podchorążych rezerwy Chrobrii była ona znacząca.
W okresie PRL legalna działalność korporacji nie była możliwa, choć organizowano raz po raz nieformalne spotkania. Po 1989 roku Filistrzy Chrobrii czynnie uczestniczyli w odbudowie ruchu korporacyjnego. Do dnia dzisiejszego jest z nami jeden: Fil! dr Bogdan Budzyński (coetus 1936).
15 czerwca 2002 roku K! Chrobria została reaktywowana podczas komersu K! Lechia. Początkowo składała się de facto z czterech rycerzy i dwóch filistrów seniorów. Pod koniec roku akademickiego 2005/2006 liczyła 4 giermków, 10 rycerzy i 6 filistrów, w tym dwóch filistrów seniorów. W ciągu czterech lat od wznowienia działalności udało się przeprowadzić wiele cennych inicjatyw, na przykład uroczyste obchody 85–lecia Korporacji połączone z wydaniem okolicznościowej książki, dyskusja panelowa o początkach komunizmu w Polsce po II Wojnie Światowej, liczne kwatery naukowe ze znanymi poznańczykami w roli głównej oraz wiele ciekawych wystąpień wewnętrznych, prowadzonych przez filistrów, rycerzy i giermków. Stałym elementem życia korporacyjnego są wesołe biesiady piwne (fidułki), wyjścia kulturalne i inne spotkania w korporacyjnym gronie. Obecnie członkami K! Chrobria studenci i absolwenci poznańskich szkół wyższych, w tym dwóch doktorów historii, trzech doktorantów oraz dwóch oficerów rezerwy (Fil! Bogdan Budzyński jest pułkownikiem WP ).
Fil! Łukasz Szmit
Com! Maurycy Zajęcki