Zwyczaje korporacyjne
Osoba (Korporant) nie dopuszczająca udzielania orężnej satysfakcji honorowej. Od 1928 roku Chrobracy mają swobodę w deklarowaniu się jako antyduelanci lub duelanci. Rola podziału na duelantów i antydulentów straciła współcześnie na znaczeniu.
Szarfa wykonana z tkaniny, jeden z elementów stroju korporanta. Większość korporacji nosi bandy z prawego ramienia na lewy bok (tak, jakby była przyczepiona do niej szabla). Konwent Polonia, a także lubelska Concordia, nosi je przeciwnie (jak pasy, na których wieszano pistolety). Banda rycerza składa się ze wszystkich trzech kolorów korporacji (czarny–zielony-biały), banda giermka ma tylko dwa (czarny–zielony). Wyróżnia się bandy zwykłe i komerszowe. Te pierwsze mają 18 mm szerokości, ostatnie 50 mm. Przed wojną używano także bandy balowe, szerokości 9 mm, zakładane na frak albo smoking.
Korporant, który sztychował się z innym korporantem spoza Chrobrii. Od momentu sztychowania obaj uczestnicy stają się braćmi sztychowymi. Brat sztychowy Chrobraka jest zapraszany na wszystkie komersze Chrobrii. Zobacz też: sztychowanie.
Rok przyjęcia do korporacji. Oznacza także grupę korporantów przyjętych w tym samym roku akademickim.
Korporacja, która kandydowała do ZPK!A przy innej, zwanej matką korporacyjną Przejmuje od niej część tradycji i obyczajów. W okresie kandydowania, a także po nim istnieje szczególna więź pomiędzy obiema korporacjami. Córka zawsze może zwrócić się do korporacji - matki o pomoc i radę. Przy K! Chrobria kandydowały K!K! Hermesia oraz Aesculapia.
Jeden z symboli korporacji. Narysowany jednym pociągnięciem pióra, składa się zazwyczaj z inicjału nazwy korporacji, stylizowanych liter V, C i F, od łacińskich słów Vivat, Crescat, Floreat (tzn. niechaj żyje, rośnie i rozkwita), wykrzyknika, jeżeli dana korporacja uznawała pojedynki. Cyrkiel może mieć także postać metalowego znaczka wpinanego w klapę. Poza tym stawia się go przy podpisie złożonym pod pismem dotyczącym spraw korporacyjnych.
Nakrycie głowy z bandą w barwach korporacji zbliżone kształtem do tradycyjnej czapki studenckiej. Ma mały, skórzany lub plastikowy daszek, a na wierzchu - wyszyty wzór, właściwy dla każdej korporacji. W przypadku K! Chrobria jest to cyrkiel. Istnieją dwa różne rodzaje dekli: fuksowski i rycerski, różniące się ilością barw. Te pierwsze są trójbarwne, drugie zaś dwubarwne. Złota nić oddziela barwy od wierzchu dekla.
W niektórych korporacjach (np. K! Lechia) nosi się rogatywki.
Odpowiednik szlacheckiego zawołania. Wyraża myśl przewodnią Korporacji. Dewizą Chrobrii jest „Honori et Amicitiae” - Dla Honoru i Przyjaźni.
Osoba (Korporant) dopuszczająca udzielenie orężnej satysfakcji honorowej. Chrobracy tradycyjnie uznawali dawanie satysfakcji honorowej na broń białą.
Kufel piwa wypity w całości na komendę. Eksy pija się zbiorowo podczas uroczystości, komersów albo jednoosobowo, zazwyczaj w formie toastów – (eks honorowy). Eksy indywidualne stosuje się zazwyczaj jako karę piwną dla korporanta, który winien jest mniej poważnego wykroczenia. Zgodnie z zasadą, że na kwaterze nikogo nie wolno zmuszać do picia alkoholu, eksa można odmówić. Za cięższe przewinienie Eksa pije się pod ścianą plecami do reszty korporantów. Jeżeli ukarany nie daje rady wypić całego kufla, może prosić o pomoc swoich konfuksów lub współkomiltonów. Prawo wymierzenia fuksowi kary piwnej ma każdy rycerz, zaś rycerzowi jedynie „wysokie i nieomylne” prezydium.
Okrzyk wznoszony przez giermków jako odpowiedź na zawołanie Schmullis! Uskuteczniane przez rycerzy i filistrów po zakończeniu pieśni w trakcie uroczystości korporacyjnej. W okrzyk ten giermek powinien wkładać całe swoją serce, bowiem jest on przejawem radości fuksa z możliwości znalezienia się w gronie korporantów. Z tego powodu powinien być on jak najdłuższy oraz cechować się możliwie wysokim tonem.
Wesoła zabawa na kwaterze, powiązana ze spożyciem znacznych ilości piwa (większość korporacji), wina (K! Corolla), wódki (K! Polonia) czy choćby wody (K! Sparta). Łączy się ze śpiewaniem korporacyjnych pieśni i ogólnym pogodnym nastrojem.
Członek korporacji, który definitywnie zakończył już studencki okres swojego życia i się ustatkował. Należy do Koła Filistrów w zasadzie do końca życia. Wobec czynnej korporacji ma moralny obowiązek pomocy. Bywa to pomoc organizacyjna, finansowa, a często chodzi po prostu o radę starszego, bardziej doświadczonego kolegi. Zazwyczaj Filistrzy angażują się w pewnym stopniu w życie konwentu czynnego. Bywają na urządzeniach korporacyjnych, w szczególności na komersach i fidułkach. Ogół Filistrów tworzy Koło Filistrów, obradujące przynajmniej 3 razy w roku.
Osoba zasłużona dla celów stowarzyszenia, a nie będąca studentem, może zostać Filistrem Honoris Causa. Filistrami Honoris causa zostawali zazwyczaj pracownicy naukowi, wybitni fachowcy, oficerowie, duchowni.
Do K!Chrobria należą również jej przedwojenni członkowie. Obecnie został już tylko jeden, Fil! Bogdan Budzyński. Jest on naszym Filistrem – Seniorem. Pomimo sędziwego wieku, nadal bierze czynny udział w życiu naszej korporacji.
Inna nazwa: weteran ( w kartelowej K! Respublica).
Inaczej fuks. Niepełnoprawny czynny członek korporacji. Jego prawa do uczestniczenia w spotkaniach i noszenia odznak korporacyjnych są ograniczone. Ma obowiązek uczęszczać na urządzenia korporacyjne i zajęcia coetusowe. Odznaki giermka to, dwubarwna banda i dwubarwny dekiel. Zajmuje się większością rzeczy, których rycerzom robić się nie chce lub nie przystoi (np. nalewanie piwa, podawanie do stołu). W okresie giermkowania korporacja zapoznaje się z kandydatem i ocenia, czy nadaje się na rycerza, a sam fuks ma okazję zapoznać się z rycerzami i tradycjami korporacyjnymi. Czas fuksowania trwa co najmniej 6 miesięcy, z reguły ok. roku i kończy się wybarwieniem. Najstarszy stażem fuks zwie się fuksem maiorem. Fuks maior winien na uroczystościach Korporacyjnych mieć przypiętą do dekla lisią kitę. Inne nazwy to laik ( w kartelowej K! Respublica).
Uroczysty przemarsz korporantów, odbywający się zazwyczaj po komerszu Uczestnicy powinni być w pełnych barwach. Łączy się ze śpiewami i improwizowanymi zabawami.
Jak mawiał Justynian Existimatio est status illaesae dignitas (Honor jest stanem nietykalnego dostojeństwa) Jedna z podstawowych wartości każdego korporanta, a w szczególności każdego Chrobraka. Objawia się między innymi w bezwzględnej prawdomówności, umiejętnością brania na siebie odpowiedzialności za swoje słowa i czyny, umiejętnością przyznania się do własnych błędów oraz uznawaniem i stosowaniem postępowania honorowego.
Pseudonim korporanta nadawany po wybarwieniu. Zwyczaj nadawania imion piwnych powstał w okresie, gdy korporacje działały w konspiracji.
Stół, przy którym w trakcie urządzeń korporacyjnych zasiadają giermkowie, kandydaci oraz inne osoby niezwiązane z korporacjami. Jest on ulokowany na lewo od stołu prezydialnego, prostopadle względem niego.
Stół, przy którym w trakcie urządzeń korporacyjnych zasiadają rycerze oraz filistrzy. Jest on ulokowany na prawo od stołu prezydialnego, prostopadle względem niego.
Formalizacja przyjaznych stosunków pomiędzy dwiema korporacjami i zobowiązanie się do utrzymywania ich w przyszłości. W wyróżnia się kartele okresowe (5-10 letnie) i kartele wieczyste. Niektóre inne korporacje uznają kartele ograniczone w czasie (5-letnie, 10-letnie).
Najbardziej znanym kartelem jest kartel składający się z K!K! Konwent Polonia - Arkonia – Welecja.
Korporacja Chrobria jest związana od 27.03.2010 więzami kartelowymi z K! Respublica z Warszawy
Pierwszy stopień członkostwa w Korporacji. Po pozytywnym rozpatrzeniu przez konwent podania o przyjęcie rozpoczyna się okres kandydacki trwający dwa miesiące. Po upływie okresu Korporacja zapoznaje się z kandydatem i decyduje czy kandydat nadaje się na giermka. Jeśli staż kandydacki wypadł pomyślnie kandydat zostaje pasowany na giermka.
Skodyfikowane zwyczajowe reguły honorowe i zasady postępowania, stanowiące podstawę do załatwiania sporów honorowych. Autorami wielu polskich kodeksów honorowych są korporanci np. T. Zamoyski i. E. Krzemieniewski (Arkonia), A. Malatyński (Carpathia), Z. Konwerski (Korpus Zawiszy Czarnego), J. Sas – Wisłocki (Palestra). Kodeksy honorowe towarzyszą korporacjom po dziś dzień.
Najwyższa władza korporacji. Do Konwentu należą wszystkie decyzje w najważniejszych sprawach. Odbywa się raz w miesiącu lub w razie potrzeby (Konwent Nadzwyczajny). Każdy rycerz ma obowiązek uczestniczenia w Konwencie. Nieusprawiedliwiona nieobecność jest poważnym wykroczeniem. Na Konwencie uprawnienia rycerzy mogą wykonywać także Filistrzy – o ile się stawią.
Określenie odnoszące się do wszystkich czynnych członków Korporacji, czyli kandydatów, giermków i rycerzy.
Organ sądowniczy Korporacji. Składa się z pięciu sędziów.
Przerwa podczas urządzeń Korporacyjnych, w szczególności podczas komersy i fidułek. Przeznaczona na luźne rozmowy, spożycie posiłku itp.
Ciało zrzeszające wszystkich filistrów korporacji. Najwyższa władza i organ uchwałodawczy Filistrów. Wybiera ono ze swojego grona Prezydium Koła Filistrów, które jest organem wykonawczym koła.
W okresie dwudziestolecia międzywojennego element struktury ZPK!A. Należały do niego wszystkie korporacje z danego miasta. Na forum miejscowego Koła Międzykorporacyjnego koordynowano wspólne działania, decydowano o przyjęciu nowych korporacji etc. Koła takie istniały w Warszawie, Wilnie, Poznaniu, Lwowie, Gdańsku, Krakowie, Lublinie i Cieszynie.
Najważniejsza uroczystość każdej korporacji. Wyróżnia się komersze zwykłe i uroczyste. Obecność na nich jest w zasadzie obowiązkowa dla wszystkich czynnych członków korporacji. Komersze dzielą się na kilka części. W każdym przypadku mają miejsce część oficjalna – poważna i sformalizowana oraz wesoła – znacznie swobodniejsza. Program części oficjalnej jest ściśle określony. Prezes otwiera Komersz, wita obecnych i zarządza odśpiewanie pieśni otwarcia. Następnie wchodzi poczet sztandarowy, w obecności którego odśpiewany zostaje hymn Chrobrii. Po hymnie prezes wygłasza okolicznościową przemowę zakończoną toastem na cześć Rzeczypospolitej. Kolejno następuje mianowanie filistrów pasowanie na rycerzy i giermków oraz przyjmowanie kandydatów. Na końcu części oficjalnej przemawiają delegaci innych korporacji według starszeństwa korporacyjnego oraz goście przybyli na uroczystość.
Największy komersz organizowany w Polsce. Co roku odbywa się on w innym mieście. Jest on okazją to poznania zwyczajów pozostałych Korporacji oraz zacieśnienia więzi z ich członkami.
Zwrot grzecznościowy stosowany w kontaktach między korporantami. Także określenie rycerza.
Organ wewnętrzny Konwentu, który zajmuje pewnym zakresem spraw. Komisje mogą być stałe lub powoływane ad hoc do zrealizowania konkretnej sprawy.
Korporant należący do tego samego coetusu.
Siedziba korporacji, w której odbywa się większość urządzeń jak coetusy i fidułki. Przed wojną kwatera Korporacji mieściła się między innymi przy ul. 27 Grudnia 19 m. 16. Kamienica ta obecnie już nie istnieje. Obecna C!Q! znajduje przy ulicy Marcinkowskiego 20a
Coroczne spotkanie przedstawicieli Polskich Korporacji Akademickich zbierające się w celu debatowania nad kwestiami istotnym dla rozwoju ruchu korporacyjnego w Polsce.
Osoba odpowiedzialna za zapewnienie prawidłową dystrybucję alkoholu w trakcie uroczystości wiążących się ze spożyciem tegoż.
Osoba odpowiedzialna za inicjowanie pieśni korporacyjnych, podawanie melodii i tekstu. Może być powołana przez Prezydium do zaintonowania konkretnej pieśni albo sprawować tę funkcję w trakcie całej uroczystości.
Korporacja, która pomaga innej, świeżo powstałej, wejść do ruchu korporacyjnego. W tym celu dzieli się z nią swoimi doświadczeniami i ewentualnie pomaga w układaniu dokumentów statutowych i ideowych. Może również służyć pomocą np. w przygotowywaniu kandydatów. Po zakończeniu okresu kandydowania korporacji stosunek matka-córka nie wygasa, lecz staje się luźniejszy. Patrz Córka Korporacyjna.
Wychowawca i opiekun giermków i kandydatów. Stanowisko uważane w Chrobrii za najbardziej zaszczytne i jednocześnie najbardziej wymagające. W tym celu podczas specjalnych spotkań zwanych coetusami zapoznaje giermków i kandydatów z historią, prawami i obyczajami korporacji. Pełni nad giermkami i kandydatami ogólne zwierzchnictwo.
W innych korporacjach (K! Respublica, Magna Polonia Vratislaviensis) zwany także starostą.
Organizacja akademicka posiadająca pewne oznaki i cechy korporacji akademickiej, jednakże z różnych względów za nią nie uznawana. W Polsce za para korporację uchodzi np. Akslepiada (głównie ze względu na koedukacyjność) czy Custodia (ze względu na koedukacyjność i brak konwentowości). Szczególnie licznie organizacje para korporacyjne występują w Poznaniu, gdyż istnieje tu aż pięć takich stowarzyszeń (Magna Polonia, Lechia, Surma, Masovia, Roma). Od korporacji akademickich odróżnia je przede wszystkim brak uznania dla zasad postępowania honorowego. Niektóre z nich były ongiś uznawane za Korporacje Akademickie par excelance, jednakże ze względu na brak poparcia deklaracji I Kongresu Polskich Korporacji Akademickich z dnia 11.10.2008 r. przestały być w środowisku uznawane za Korporacje Akademickie.
Wyróżniamy postępowanie honorowe:
sensu largo postępowanie zgodnie z Honorem i etosem Korporacji.
sensu stricto ogół czynności mających na celu otrzymanie lub udzielenie satysfakcji za obrazę zgodnie z regułami honorowymi. Korporacje akademickie tradycyjnie stosują reguły skodyfikowane w kodeksach honorowych.
Korporant, który współpracuje z Oldermanem w wychowywaniu giermka, zwanego z tego powodu giermkiem przybocznym. Każdy korporant może mieć zasadniczo jednego giermka przybocznego. Powiernik powinien służyć fuksowi pomocą i radą, wprowadzać go w chrobrackie zwyczaje i tradycje. Jest on także rzecznikiem spraw giermka przed Konwentem.
Władza wykonawcza korporacji. W skład prezydium wchodzi Prezes, Wiceprezes, Sekretarz, Skarbnik i Olderman. Innego rodzaju prezydium powoływane jest na wszelakich urządzeniach korporacyjnych, jak komersze i fidułki. Prezydium podczas komerszu jest nieomylne i należy bezwzględnie podporządkowywać się jego zarządzeniom. Do tradycji należy zmiana prezydiów prowadzących fidułki lub nieoficjalne części komersów często w drodze swoistego ”przewrotu”. Swoje odrębne prezydium posiada też Koło Filistrów. Pełni ono zarazem funkcję komisji rewizyjnej. W niektórych korporacjach (K! Respublica) prezydium jest zwane strażą.
Inaczej Szlagier. Reprezentacyjna broń biała korporacji. Na gardzie zazwyczaj ma barwy. Poza funkcjami ozdobnymi może również służyć dla uderzania w stół na znak, że prezydium prosi o ciszę. Niektóre korporacje mają szlagiery z ułamanym ostrzem, na znak, że nie uznają pojedynków.
Pełnoprawny, czynny członek korporacji. Ma prawo noszenia jej barw, dekla i innych oznak. Obowiązkiem każdego rycerza jest uczestniczenie we wszystkich urządzeniach korporacyjnych, w szczególności w comiesięcznych posiedzeniach Konwentu. Rycerz może być wybierany do władz Korporacji. Rycerze zwracają się do siebie per Komiltonie.
Odpowiednikiem rycerza jest w niektórych korporacjach barwiarz.
Złożona przez Chrobraka prośba do wydziału sądowego o rozpatrzenie jego własnej sprawy. Ma na celu umożliwienie rozpoznania sprawy w szerszym, bardziej obiektywnym gronie.
Okrzyk rycerzy i filistrów wznoszony po zakończonej pieśni śpiewanej w trakcie uroczystości korporacyjnej. W odpowiedzi giermkowie wznoszą okrzyk fiducit!
Korporant, który nie pija alkoholu. Postawa tolerowana, acz ze wszech miar nie zasługująca na pochwałę.
Szczera rozmowa pomiędzy dwoma Chrobrakami. Ma na celu wyjaśnienie rozbieżności opinii co do zachowania któregoś z rozmówców. Podczas specjali obowiązuje zasada pełnej wzajemnej szczerości. Specjali nie można odmówić. Przebieg specjali jest tajemnicą uczestników. Jeżeli specjala nie doprowadzi do rozstrzygnięcia sporu, oskarżony może zażądać rozpatrzenia sprawy na szerszym forum.
Dewizka składająca się z barw korporacyjnych ozdobionej tarczami w kartuszach, cyrklami czy innymi kutymi elementami.
Obrzęd, podczas którego dwaj korporanci różnych korporacji uznają, że łączą ich szczególne więzy przyjaźni i ślubują utrzymać tę przyjaźń do końca życia. Sztychowanie polega na wzajemnym przebiciu swych dekli rapirem trzymanym przez przyjaciela. Bracia sztychowi wymieniają się odcinkami swoich band, które służą później do zaszycia otworów oraz wszyciu we własną bandę. Sztychowanie odbywa się na komersach. W korporacjach zachodnioeuropejskich obrzęd ten ograniczył się do jego ostatniej części, czyli wymiany małych kawałków tkaniny w barwach korporacji, zdobionych metalowymi okuciami z wygrawerowaną informacją kto, z kim i kiedy się sztychował.
Pasowanie giermka na rycerza połączone ze złożeniem przysięgi i z nadaniem prawa do noszenia pełnych barw Korporacji.
Organizacja zrzeszająca korporacje z całej Polski. Istniał w latach 1921-39. Skupiał największą grupę studenckich korporacji. Był ich władzą i reprezentantem. Poza Związkiem istniały podobne, lecz o wiele mniejsze stowarzyszenia: Zjednoczenie (chadeckie) i Federacja (sanacyjna). Korporacje, które nie znalazły uznania ani w Związku, ani w stowarzyszeniach konkurencyjnych, nazywano dzikimi. Związek został reaktywowany w 1999 r.
